لاک حساس چاپ سیلک چیست؟ نحوه ساخت لاک حساس چاپ سیلک

چاپ سیلک اسکرین یکی از قدیمی ترین و در عین حال پرکاربردترین روش های چاپ صنعتی و هنری است.

در این روش چاپ، ماده ای به نام لاک حساس چاپ سیلک قرار دارد؛ ماده ای که بدون آن عملاً امکان ایجاد طرح دقیق روی شابلون وجود ندارد. لاک حساس نقش واسطه ای بین طرح و سطح چاپی را بازی می کند و کیفیت نهایی چاپ، تا حد زیادی به انتخاب و آماده سازی درست آن وابسته است. در این مقاله از صنعت تک به صورت کامل و کاربردی بررسی می کنیم لاک حساس چاپ سیلک چیست، چه انواعی دارد و چگونه می توان آن را به درستی تهیه و استفاده کرد.

لاک حساس چاپ سیلک چیست؟

لاک حساس چاپ سیلک (Photo Emulsion) نوعی پوشش شیمیایی است که نسبت به نور، به ویژه نور فرابنفش (UV)، واکنش نشان می دهد. این لاک روی توری یا شابلون سیلک کشیده می شود و پس از نوردهی، بخش هایی از آن سخت شده و بخش های دیگر قابل شست وشو می مانند. به این ترتیب، طرح مورد نظر روی شابلون ایجاد می شود.

به زبان ساده، لاک حساس همان ماده ای است که طرح را از فایل یا فیلم به شابلون منتقل می کند و امکان عبور رنگ از قسمت های مشخص را فراهم می سازد.

چرا لاک حساس در چاپ سیلک اهمیت دارد؟

بدون لاک حساس، چاپ سیلک تنها یک توری ساده است. این لاک است که مرز بین قسمت های چاپ شونده و غیرقابل چاپ را مشخص می کند. استفاده صحیح از لاک حساس باعث می شود:

• لبه های طرح دقیق و تمیز باشند
• چاپ یکنواخت و بدون پخش رنگ انجام شود
• شابلون دوام بیشتری در تیراژهای بالا داشته باشد
• جزئیات ریز طرح به خوبی منتقل شوند
• به همین دلیل، کیفیت لاک حساس تأثیر مستقیمی بر کیفیت خروجی چاپ دارد.

اجزای اصلی لاک حساس چاپ سیلک

لاک حساس معمولاً از چند جزء اصلی تشکیل شده است که عبارتند از:

• پایه امولسیون (معمولا پایه آب یا پایه ژلاتینی)
• ماده حساس کننده به نور که باعث واکنش لاک به نور UV می شود
• مواد پایدارکننده برای افزایش دوام و یکنواختی پوشش
• مواد افزودنی برای تنظیم ویسکوزیته و زمان خشک شدن

ترکیب دقیق این اجزا تعیین می کند که لاک برای چه نوع چاپی مناسب تر است.

انواع لاک حساس چاپ سیلک

لاک های حساس بسته به کاربرد و ساختار، به چند دسته اصلی تقسیم می شوند:

1. لاک حساس پایه آب

این نوع لاک رایج ترین مدل در چاپ سیلک است و کار با آن ساده تر است. شست وشوی آسان، ایمنی بیشتر و سازگاری با محیط زیست از ویژگی های آن است. بیشتر برای چاپ روی پارچه، کاغذ و سطوح معمولی استفاده می شود.

2. لاک حساس پایه روغن

این لاک ها مقاومت بالاتری در برابر حلال ها دارند و برای چاپ های صنعتی و رنگ های خاص استفاده می شوند. شست وشوی آن ها سخت تر است اما دوام بالاتری دارند.

3. لاک حساس دو جزئی

در این نوع، امولسیون و حساس کننده به صورت جداگانه عرضه می شوند و قبل از استفاده با هم ترکیب می شوند. این مدل دقت بالاتری دارد و برای چاپ های حرفه ای و تیراژ بالا مناسب است.

نحوه ساخت لاک حساس چاپ سیلک

ساخت لاک حساس نیاز به دقت بالا و رعایت اصول مشخص دارد، زیرا کوچک ترین خطا می تواند کیفیت چاپ را کاهش دهد.

مرحله اول: آماده سازی مواد

برای ساخت لاک حساس معمولا به موارد زیر نیاز نیاز دارید:

• امولسیون پایه (ژلاتینی یا پلیمری)
• پودر یا محلول حساس کننده نوری
• ظرف تیره رنگ برای ترکیب
• همزن غیر فلزی

لازم به ذکر است که تمام مراحل باید در محیط کم نور یا نور زرد انجام شود.

مرحله دوم: ترکیب حساس کننده با امولسیون

در این مرحله حساس کننده نوری به آرامی به امولسیون اضافه می شود و به صورت یکنواخت هم زده می شود. این کار باید بدون ایجاد حباب انجام شود، زیرا وجود حباب باعث ایجاد نقص در شابلون خواهد شد.

پس از ترکیب کامل، لاک باید مدتی در حالت سکون قرار بگیرد تا حباب ها از بین بروند.

مرحله سوم: استراحت و آماده سازی نهایی

در ادامه لاک حساس آماده شده معمولاً نیاز به چند ساعت استراحت دارد تا واکنش های اولیه کامل شود. بعد از این مرحله، لاک آماده استفاده روی توری سیلک است و باید در ظرف دربسته و دور از نور نگهداری شود.

نحوه استفاده از لاک حساس روی شابلون

لاک حساس با کاردک مخصوص روی توری سیلک کشیده می شود. ضخامت یکنواخت لاک بسیار مهم است. پس از پوشش دهی، شابلون باید در محیط تاریک و دارای جریان هوا خشک شود.

خشک شدن کامل لاک قبل از نوردهی، یکی از مهم ترین عوامل موفقیت در چاپ سیلک است.

نوردهی لاک حساس چگونه انجام می شود؟

پس از خشک شدن، فیلم طرح روی شابلون قرار می گیرد و در معرض نور UV قرار داده می شود. قسمت هایی از لاک که نور می بینند، سخت می شوند و قسمت های پوشیده شده توسط طرح، نرم باقی می مانند.

مدت زمان نوردهی به عوامل زیر بستگی دارد:

• نوع لاک حساس
• قدرت منبع نور
• ضخامت لاک

شستشوی شابلون بعد از نوردهی

پس از نوردهی، شابلون با آب شسته می شود. قسمت های نورندیده شسته شده و طرح نهایی روی توری ظاهر می شود. اگر لاک به درستی ساخته و نوردهی شده باشد، طرح کاملاً شفاف و دقیق خواهد بود.

اشتباهات رایج در استفاده از لاک حساس چاپ سیلک

برخی از اشتباهات رایج در استفاده از لاک حساس چاپ سیلک به شرح زیر می باشند:

• نوردهی بیش از حد یا کمتر از حد
• ترکیب نادرست حساس کننده
• ضخامت غیر یکنواخت لاک
• خشک نکردن کامل شابلون قبل از نوردهی

کاربردهای لاک حساس چاپ سیلک

لاک حساس در حوزه های مختلفی استفاده می شود و کاربردهای متعددی دارند. کاربردهای آن نیز شامل موارد زیر می گردد:

• چاپ روی پارچه و پوشاک
• چاپ تابلو و پوستر
• چاپ صنعتی روی شیشه، فلز و پلاستیک
• چاپ مدارهای الکترونیکی

جمع بندی

در یک جمع بندی نهایی می توان گفت که لاک حساس چاپ سیلک یکی از مهم ترین اجزای این روش چاپ است که نقش تعیین کننده ای در کیفیت نهایی دارد.

شناخت انواع لاک حساس، آشنایی با نحوه ساخت و استفاده صحیح از آن، به چاپکار کمک می کند تا چاپی دقیق، تمیز و ماندگار داشته باشد.

ناگفته نماند که اگر لاک حساس به درستی انتخاب و آماده شود استفاده از روش چاپ سیلک می تواند یکی از مقرون به صرفه ترین و باکیفیت ترین روش های چاپ باشد.